همه‌چیز درباره کپسول‌های آتش نشانی

کپسول آتش نشانی چیست ؟

کپسول‌های آتش نشانی یکی از مهم‌ترین وسیله‌ها برای خاموش کردن آتش می‌باشند. این دستگاه ظاهری به شکلی استوانه و دارای مخزن می‌باشد. مخزن کپسول‌های آتش نشانی از مواد مخصوصی پرشده است که باعث می‌شود آتش بسرعت خاموش شود.

کپسول‌های آتش نشانی به دلیل داشتن کاربرد زیاد برای آتش‌نشانان باعث شده که انواع مختلفی از این ابزار ساخته شود. لازم به ذکر است هرکدام از کپسول‌های آتش نشانی دارای مزایایی مختلفی هستند.

نکته‌ای که برای استفاده از این وسیله باید رعایت کنید مدل کپسول برای خاموش کردن آتش می‌باشد. ما در این مقاله قصد داریم شما را با انواع کپسول‌های آتش نشانی و کاربرد هر یک آشنا کنیم. به این ترتیب پیشنهاد می‌کنیم تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

جدول انواع کپسول آتش نشانی

کپسول‌های آتش نشانی معمولاً نسبت به حجم، مدل و اندازه با یکدیگر تفاوت دارند. در مراکز آتش نشانی انواع کپسول‌های آتش نشانی برای دفع آتش موجود می‌باشد که دارای وزنی به‌اندازه 12 الی 14 کیلوگرم می‌باشد. لازم به ذکر است که برخی از کپسول‌ها دارای وزنی بیشتر می‌باشند زیرا کپسول‌های سنگین به‌صورت چرخ‌دار ساخته‌شده‌اند. هر چه مقدار وزن کپسول‌ها بیشتر باشد از سطح پوشش بیشتر و بهتری برخوردار است. برخی از مهم‌ترین کپسول‌های آتش نشانی شامل:

• کپسول آتش نشانی co2
• کپسول آتش نشانی آبی
• کپسول آتش نشانی فوم
• کپسول آتش نشانی پودری
• کپسول آتش نشانی بیوورسال

در ویدیو زیر نحوه انتخاب کپسول آتش نشانی مناسب و نگهداری از آن را مشاهده می کنید.

همچنین بخوانید: زمان شارژ کپسول آتش نشانی و تاریخ انقضای آن

اجزای کپسول آتش نشانی

یک کپسول آتش نشانی دارای 5 قطعه مهم می‌باشد که اگر این 5 قطعه دارای کیفیت بالاتری باشند می‌توانند از عملکرد بهتری برخوردار باشند. این 5 قطعه شامل:

• بدنه‌ای استوانه‌ای شکل: درون آن موادی همچون: پودر، آب و گاز قرار می‌گیرد.
• دسته نگهدارنده: به جهت جابه‌جایی کپسول ساخته و قرارگرفته است.
• پین: قطعه‌ای در میان اهرم قرار دارد و سوزنی شکل می‌باشد. این قطعه تا زمانی که پلمپ است شما نمی‌توانید از کپسول استفاده کنید.
• شیلنگ هدایت‌کننده: این قطعه تنظیم کردن مقدار سرعت هدایت مواد روی آتش را بر عهده دارد. لازم به ذکر است که در کپسول‌های آتش نشانی co2 به شکل شیپور می‌باشد.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره قسمت های تشکیل دهنده کپسول آتش نشانی می توانید مقاله اجزای کپسول آتش نشانی را مطالعه فرمایید.

رنگ آتش نشانی

رنگ خاموش‌کننده‌ها؛ راهنمای تشخیص سریع انواع کپسول آتش‌نشانی

رنگ کپسول‌های آتش‌نشانی تنها جنبه‌ی ظاهری ندارد؛ بلکه یکی از مهم‌ترین نشانه‌ها برای تشخیص نوع ماده‌ی خاموش‌کننده درون آن‌هاست. دانستن این رنگ‌ها می‌تواند در شرایط اضطراری جان افراد را نجات دهد، زیرا هر رنگ مخصوص نوع خاصی از آتش است. در استاندارد جهانی و همچنین در ایران، برای هر نوع خاموش‌کننده رنگ یا برچسب خاصی تعیین شده تا نیروهای امداد و حتی افراد عادی بتوانند در لحظه انتخاب درستی داشته باشند.

🔴 رنگ قرمز – پرکاربردترین نوع کپسول

اکثر کپسول‌های آتش‌نشانی بدنه‌ی قرمز دارند، اما نوع ماده‌ی داخل آن با نوار یا برچسب رنگی روی بدنه مشخص می‌شود. رنگ قرمز معمولاً برای کپسول‌های پودری (ABC یا BC) و آب‌پایه استفاده می‌شود. این نوع خاموش‌کننده‌ها برای آتش‌سوزی‌های کلاس A (مواد جامد مانند چوب، پارچه و کاغذ) و گاهی کلاس B و C مناسب هستند.

⚫ رنگ مشکی – مخصوص CO₂

اگر روی بدنه یا نوار بالای کپسول رنگ مشکی دیدید، یعنی این کپسول از دی‌اکسیدکربن (CO₂) پر شده است. این نوع خاموش‌کننده برای تجهیزات برقی و الکترونیکی ایده‌آل است چون هیچ پس‌ماندی بر جای نمی‌گذارد و به دستگاه‌ها آسیب نمی‌زند. معمولاً در اتاق‌های سرور، تابلو برق و آزمایشگاه‌ها از این نوع استفاده می‌شود.

🟡 رنگ زرد – مخصوص فوم (AFFF)

کپسول‌هایی با نوار یا برچسب زرد حاوی فوم آتش‌نشانی (AFFF) هستند. فوم برای آتش‌های مایع مانند بنزین، نفت یا گازوئیل استفاده می‌شود. این خاموش‌کننده با ایجاد لایه‌ای از کف روی سطح مایع، اکسیژن را قطع کرده و مانع گسترش شعله می‌شود. از این رو برای پمپ‌بنزین‌ها و کارگاه‌های صنعتی انتخاب بسیار مناسبی است.

🟤 رنگ کرمی یا طلایی – مخصوص روغن و چربی

کپسول‌های با رنگ کرم یا طلایی، همان خاموش‌کننده‌های شیمیایی مرطوب (Wet Chemical) هستند که برای آتش‌سوزی‌های ناشی از روغن و چربی در آشپزخانه‌های صنعتی کاربرد دارند. این نوع با واکنش شیمیایی، دمای روغن را پایین آورده و مانع شعله‌ور شدن مجدد می‌شود.

🟠 رنگ نارنجی – مخصوص فلزات

اگر با فلزات قابل‌احتراق مانند منیزیم یا سدیم سروکار دارید، باید از کپسول‌هایی با رنگ نارنجی یا برچسب Class D استفاده کنید. این خاموش‌کننده‌ها خاص و صنعتی هستند و استفاده‌ی عمومی ندارند.

استاندارد رنگ کپسول های آتش نشانی

در گذشته کپسول‌های آتش نشانی دارای رنگ‌های مختلفی بودند تا در انتخاب مناسب کپسول کار آسان‌تر شود. به‌عنوان مثال در گذشته کپسول‌ها رنگ‌هایی همچون: co2 به رنگ سیاه نشان داده میشد. کپسول‌های دیگری که دارای مواد پودری هستند به رنگ کپسول آتش نشانی آبی نمایان است؛ و کپسول بیوورسال از رنگ سبز برخوردار‌ است. رنگ‌بندی کپسول‌ها بستگی به نوع مواد آن تعیین می‌شود. به تازگی تمام کپسول‌های آتش نشانی دارای یک رنگ قرمز می‌باشند و تنها تفاوت آن‌ها در اندازه و نوار روی آن است.

به طور کلی رنگ های استاندارد کپسول های آتش نشانی عبارتند از:

• رنگ کپسول آتش نشانی آب: قرمز
• رنگ کپسول آتش نشانی فوم: زرد یا لیمویی
• رنگ کپسول آتش نشانی پودر و گاز: آبی
• رنگ کپسول آتش نشانی دی اکسید کربن (co2): مشکی
• رنگ کپسول آتش نشانی هالوژنه: سبز فسفری

معنی عبارت استاندارد روی کپسولهای آتش نشانی

عدد هایی که قبل از حروف نشان دهنده کلاس های مختلف بر روی کپسول آتش نشانی نوشته شده است، برابر با مقدار آب داخل آن یا متر مربعی است که کپسول پوشش می دهد.

برای مثال اگر نوشته روی کپسول، 3A: 10B: C باشد به این معنی است که:

• از این کپسول آتش نشانی می توان برای آتش سوزی کلاس های A و B و  C استفاده کرد.
• عددی که پشت حرف A نوشته می شود باید در 1.25  ضرب شود. یعنی این کپسول مقدار 1.25*3 گالن آب را در خود جا می دهد.
• عددی که پشت حرف B نوشته شده است نیز نمایانگر فضای تحت پوشش کپسول است. عبارت 10B یعنی این کپسول توانایی خاموش کردن 10 فوت مربع آتش سوزی کلاس B را دارد.

اگر روی کپسول آتش نشانی حرف C نوشته شده باشد یعنی ماده اطفا حریق داخل کپسول رسانای برق نیست. بنابراین می توان از آن در آتش سوزی های ناشی از تجهیزات الکتریکی استفاده کرد.

آموزش مرحله به مرحله استفاده از کپسول آتش نشانی 

مشخصات کپسول آتش‌نشانی؛ آشنایی با ویژگی‌های یک خاموش‌کننده استاندارد

کپسول آتش‌نشانی یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی است که وجود آن در خانه، محل کار، خودرو و محیط‌های صنعتی الزامی است. اما بسیاری از افراد نمی‌دانند که هر کپسول بر اساس ویژگی‌های فنی و ساختاری خاصی تولید می‌شود. در این مطلب از سیف مد شاپ به بررسی کامل مشخصات فنی و استاندارد کپسول‌های آتش‌نشانی می‌پردازیم تا هنگام خرید، انتخابی مطمئن داشته باشید.

ظرفیت و وزن کپسول

ظرفیت کپسول آتش‌نشانی نشان‌دهنده میزان ماده خاموش‌کننده داخل آن است. کپسول‌ها معمولاً در ظرفیت‌های ۱، ۲، ۶، ۱۲ و ۵۰ کیلوگرم (یا لیتر) تولید می‌شوند. برای فضاهای خانگی معمولاً مدل‌های سبک‌تر و قابل‌حمل کافی هستند، اما در محیط‌های صنعتی، انبارها و پارکینگ‌ها از کپسول‌های بزرگ‌تر یا چرخ‌دار استفاده می‌شود.

جنس بدنه و مقاومت

بدنه‌ی کپسول‌های استاندارد از فولاد مقاوم یا آلیاژ آلومینیوم ساخته می‌شود تا در برابر فشار داخلی و ضربه مقاوم باشد. لایه بیرونی نیز معمولاً رنگ‌آمیزی پودری (الکترواستاتیک) دارد تا در برابر زنگ‌زدگی، رطوبت و حرارت مقاوم بماند. روی بدنه باید برچسب مشخصات فنی، تاریخ شارژ و تاریخ انقضا درج شده باشد.

فشار داخلی و شیر اطمینان

یکی از اصلی‌ترین مشخصات کپسول آتش‌نشانی، فشار داخلی مخزن است. این فشار با گیج (صفحه فشارسنج) نمایش داده می‌شود. عقربه گیج باید روی قسمت سبز رنگ باشد؛ نشان‌دهنده‌ی این است که کپسول آماده‌ی استفاده است. وجود شیر اطمینان نیز الزامی است تا از انفجار در اثر افزایش فشار جلوگیری کند.

نوع ماده خاموش‌کننده

کپسول‌ها بر اساس نوع ماده خاموش‌کننده به چند دسته تقسیم می‌شوند:

• پودر خشک (ABC): مناسب برای بیشتر آتش‌سوزی‌ها

• CO₂: مخصوص تجهیزات برقی

• فوم (AFFF): برای سوخت‌ها و مایعات قابل‌احتراق

• آب و آب‌مه: برای آتش‌های ناشی از مواد جامد

• شیمیایی مرطوب: مخصوص روغن و چربی
  هر کدام از این مواد، قدرت خاموش‌کنندگی متفاوتی دارند و انتخاب نوع مناسب، بستگی به محیط استفاده دارد.

استاندارد و برچسب ایمنی

کپسول‌های معتبر باید دارای استاندارد ملی ایران (ISIRI) یا گواهی CE اروپا باشند. این استانداردها تضمین می‌کنند که کپسول از نظر فشار، جنس بدنه و عملکرد در شرایط آزمایشی بررسی شده است. همچنین روی هر کپسول باید کلاس حریق (A, B, C, D, F)، نام تولیدکننده و تاریخ شارژ درج شده باشد.

انواع کپسول های آتش نشانی و کاربرد آنها

برای استفاده از این وسیله شما بایستی به نوع و کارایی آن توجه داشته باشید؛ زیرا هرکدام از کپسول‌های آتش نشانی دارای عملکرد متفاوتی هستند. در بخش زیر با کاربردهای کپسول‌های آتش نشانی آشنا خواهید شد.

کپسول آتش نشانی co2

این کپسول معمولاً مناسب مکان‌های کوچک می‌باشد و برای آتش‌سوزی‌های الکتریکی و ابزارآلات الکترونیکی مناسب است.

یکی از مزایای این کپسول نداشتن اثر بر روی اجسام می‌باشد که این امر موجب شده یکی از پرمصرف‌ترین کپسول‌های آتش نشانی باشد. لازم به ذکر است که از این کپسول در فضاهای باز و بزرگ استفاده نکنید؛ چرا که موجب پخش شدن گاز و کم کردن اثربخشی آن می‌شود.

نکته‌ای که باید در هنگام استفاده از این وسیله رعایت کنید مربوط به‌سرعت پخش کردن مواد می‌باشد. سرعت پراکنده کردن مواد توسط این وسیله به‌اندازه 2 تا 4 متر می‌باشد. همین امر موجب شده که هنگام استفاده از این وسیله به آتش نزدیک باشید.

کپسول آتش نشانی آبی

کپسول‌های آبی جزء کپسول‌های غیرقابل‌کنترل می‌باشند یعنی اگر گاز از کارتریج این دستگاه خارج شود استفاده مجدد از آن غیرممکن است.

زمان تخلیه این دستگاه به‌اندازه 60 ثانیه می‌رسد که معمولاً از این دستگاه برای خاموش کردن آتش بر روی چوب، کارتن، مبلمان و … استفاده می‌کنند. لازم به ذکر است که این کپسول برای آتش‌سوزی‌های نوع A مناسب است. این کپسول برای تأمین کردن فشار از گاز کپسول co2 استفاده می‌کنند.

کپسول آتش نشانی فوم

کپسول فوم دارای یک نوار خردلی در دور خود می‌باشد که این وسیله مناسب آتش‌سوزی مایعات است.این نوع از کپسول ها معمولاً برای خاموش کردن آتش تجهیزات برقی مناسب نیست و ممکن است بر روی آن اجسام اثرات نامطلوبی بگذارد.

عملکرد این دستگاه معمولاً نسبت به مدل‌های دیگر کپسول آتش نشانی پایین‌تر است؛ اما در خاموش کردن آتش مایعات بهترین گزینه است. مواد این کپسول بر روی آتش مایعات قرار می‌گیرد و سطح مایع را کاملاً می‌پوشاند تا به آن اکسیژن برای گسترش آتش نرسد. این نوع کپسول بیشتر برای آتش‌سوزی‌های نوع B مورداستفاده قرار می‌گیرد.

کپسول آتش نشانی پودری

کپسول‌های پودری اصولاً می‌تواند هر نوع آتش‌سوزی را خاموش کند و هیچ محدودیتی نیز ندارد؛ اما این کپسول بیشتر در خاموش کردن آتش‌های مایعات و فلزات نقش دارد.

تفاوت این کپسول نسبت به کپسول‌های دیگر در نوع پودری بودن آن می‌باشد. از این کپسول می‌توانید در مکان‌های بزرگ و باز استفاده کنید و می‌تواند آتش‌هایی همچون: مایعات، تجهیزات الکتریکی و … خاموش کند. این کپسول می‌توانید در آتش‌سوزی نوع D,A,B,C بهره ببرید.

انواع کپسول آتش نشانی پود و گاز

پودر خشک: پودر خشک ماده اصلی خاموش کننده کپسول آتش نشانی پودر و گاز است. پودر خشک از مواد مختلفی مانند فسفات آمونیم، فسفات سدیم، فسفات پتاسیم و کربنات پتاسیم ساخته می شود. این مواد دارای خواصی هستند که آنها را برای اطفای حریق مناسب می کند. به عنوان مثال، پودر خشک می تواند شعله های آتش را خفه کند، واکنش های شیمیایی که باعث آتش سوزی می شوند را کند کند و اکسیژن مورد نیاز برای ادامه سوختن را از بین ببرد.

گاز فشرده: گاز فشرده معمولاً دی اکسید کربن یا نئون است. این گاز برای فشرده سازی پودر خشک و پرتاب آن از کپسول استفاده می شود.

کپسول آتش نشانی پودر و گاز در انواع مختلفی با ظرفیت های مختلف تولید می شود. برخی از انواع رایج کپسول آتش نشانی پودر و گاز عبارتند از:

• کپسول آتش نشانی پودر و گاز 2 کیلویی
• کپسول آتش نشانی پودر و گاز 6 کیلویی
• کپسول آتش نشانی پودر و گاز 12 کیلویی
• کپسول آتش نشانی پودر و گاز 25 کیلویی

کپسول آتش نشانی بیوورسال

کپسول‌های بیوورسال مناسب آتش‌سوزی‌های جامدات و مایعات می‌باشد و می‌تواند آتش را به خوبی دفع کند. این دستگاه دارای 5 ویژگی مهم است که شامل:

• آسیب نرساندن به محیط ‌زیست
• عدم بازگشت شعله
• عدم خورندگی
• داشتن توانایی بالا در دفع آتش
• غیرفعال کردن 4 عامل مهم آتش‌سوزی

این کپسول برای آتش‌سوزی‌های نوع B و A بسیار مناسب است.

همچنین بخوانید: محل نصب کپسول آتش نشانی

تفاوت کپسول‌های آتش نشانی پودری و CO2

این دو کپسول تنها دو تفاوت دارند. اولین تفاوت از لحاظ ظاهری و اصلی‌ترین تفاوت در کاربرد آن‌ها است. کپسول‌های CO2 از لحاظ ظاهری همانند یک سیلندر بدون خط جوش هستند. همچنین دهانه خروجی آن شبیه قیف می‌باشد.

در مقابل کپسول‌های پودری هستند که اصلاً شبیه به کپسول‌های CO2 نبوده و کارایی بیشتری را نسبت به آن دارد. از کپسول پودری می‌تواند در برابر هر نوع آتش‌سوزی استفاده کرد اما کپسول‌های آتش نشانی CO2 تنها برای آتش‌سوزی‌های الکتریکی یا مایعات اشتعال ‌زا به کار رفته می‌شود.

کپسول مخصوص منازل

در هر مکانی که هستید احتمال آتش‌سوزی وجود دارد. یکی از مهم‌ترین مکان‌هایی که امکان آتش‌سوزی در آن بسیار است خانه‌هایتان هست. کپسول‌های آب و گاز بهترین گزینه برای پذیرایی و اتاق‌خواب‌ها است. اصولاً لوازمی که در این مکان‌ها به کار رفته می‌شود چوبی یا پارچه‌ای‌اند. به همین دلیل کپسول آتش نشانی آب و گاز مناسب است.

آشپزخانه جزو خطرناک‌ترین بخش یک خانه برای آتش‌سوزی است. چرا که در این محل با آتش سروکار دارید. بهترین نوع یک کپسول آتش نشانی برای خانه کپسول‌هایی هستند که مواد شیمیایی خیس دارند. همچنین این کپسول‌ها دارای بی‌کربنات و پتاسیم است به همین دلیل دمای بالا را به CO2 تبدیل می‌کند و از رسیدن اکسیژن به آتش و گسترش آن جلوگیری می‌کند.

سولات متداول

۱. کپسول آتش‌نشانی چیست و چگونه کار می‌کند؟
کپسول آتش‌نشانی وسیله‌ای استوانه‌ای است که با مواد خاموش‌کننده مانند آب، فوم، پودر یا CO₂ آتش را خفه می‌کند و سرعت گسترش حریق را کاهش می‌دهد.

۲. انواع کپسول آتش‌نشانی کدام‌اند؟
انواع رایج شامل آب، فوم، پودر خشک، CO₂، شیمیایی مرطوب، رطوبتی، بیوورسال و مخصوص فلزات هستند که هرکدام کاربرد و کلاس حریق مخصوص خود را دارند.

۳. رنگ کپسول‌های آتش‌نشانی چه معنی دارد؟
رنگ‌ها نشان‌دهنده نوع ماده خاموش‌کننده‌اند؛ قرمز: آب/پودر، مشکی: CO₂، زرد: فوم، کرم: شیمیایی مرطوب، نارنجی: فلزات، کمک می‌کند سریع انتخاب صحیح انجام شود.

۴. چه کپسولی برای منازل مناسب است؟
برای خانه‌ها، کپسول آب و گاز برای اتاق‌ها و پذیرایی، و کپسول شیمیایی مرطوب برای آشپزخانه بهترین گزینه‌اند و از گسترش آتش جلوگیری می‌کنند.

۵. تفاوت کپسول پودری و CO₂ چیست؟
کپسول پودری عمومی و مناسب انواع حریق است، در حالی که CO₂ تنها برای آتش‌های الکتریکی و مایعات قابل اشتعال کاربرد دارد و بدون پس‌ماند است.