گاهی اوقات در درگیریهای خیابانی و یا به صورت تصادفی گاز اشکآور به طرف صورت فرد اسپری میشود تا از این طریق توانایی عملکرد از او گرفته شود. این اسپریها کاملاً شیمیایی بوده و با عوارض زیادی برای فرد همراه خواهد بود. در صورت مواجهه با این گاز در کوتاهترین زمان ممکن برای مقابله با گاز اشک اور اقدامات لازم را انجام دهید و این مواد شیمیایی را از صورت و چشمها دور کنید. برای انجام این کار باید نکاتی را مد نظر خود قرار دهید و مطابق با آنها عمل نمایید.
مقابله با گاز اشکآور
اگر در معرض گاز اشکآور قرار گرفتید، حفظ آرامش و انجام اقدامات سریع بسیار مهم است. در جدول زیر، خلاصه روشهای مؤثر و تجهیزات ایمنی لازم آورده شده است.
| اقدام ضروری | توضیح کوتاه |
|---|---|
| پوشاندن دهان و بینی | با پارچه مرطوب (ترجیحاً با آب و سرکه یا نوشابه گازدار) |
| ترک محل آلودگی | در جهت مخالف باد حرکت کنید و به هوای آزاد بروید |
| شستوشوی چشم و پوست | فقط با آب خنک و تمیز، بدون مالیدن چشمها |
| استفاده از تجهیزات ایمنی | ماسک ضد گاز و عینک ایمنی |
| کارهایی که نباید انجام دهید | استفاده از آب داغ یا مواد شوینده، ماندن در محیط بسته |
برای محافظت بیشتر میتوانید تجهیزات ایمنی اصلی را از فروشگاه سیف مد شاپ تهیه کنید.
گاز اشکآور چیست و چه عوارضی دارد؟
برای مقابله با گاز اشک اور ابتدا بهتر است که این گاز را بشناسید و با اثرات و نشانههای آن در قسمتهای مختلف بدن آشنا شوید. این گاز یک ترکیب شیمیایی خطرناک میباشد که میتواند اثرات مخربی بر روی فرد داشته باشد. این محصول به طور موقت گلو، دهان و ریهها را تحت تأثیر قرار میدهد و عملکرد فرد را مختل میکند. افرادی که در معرض این گاز قرار میگیرند، با عوارض مختلفی در ناحیه گلو، چشم، دهان و بینی مواجه خواهند شد که مهمترین اثرات آن عبارتند از:
- چشم: قرمزی و التهاب، اشکریزی چشم و تاری دید
- دهان: سوزش، مشکل در بلع، تحریک
- بینی: آب ریزش بینی، سوزش و تورم
- پوست: سوختگی، بثورات
- ریهها: تنگی قفسه سینه، سرفه، احساس خفگی، تنگی نفس
- حالت تهوع و استفراغ
همچنین بخوانید: آموزش ساخت ماسک شیمیایی در خانه
در شرایطی که فرد در محیطی سر بسته باشد و با دوز زیادی از این گاز مواجه شود و یا این که برای مدت طولانی این گاز را تحمل نماید، عوارض آن شدیدتر میشود. در این مواقع احتمال بروز مشکلات تنفسی مانند آسم، آب مروارید و مشکلات چشمی و یا سوختگی شدید ریه و گلو به شدت افزایش مییابد.

همچنین بخوانید: ماسک شیمیایی مناسب رنگ کاری
انواع راههای مقابله با گاز اشک آور
پزشکان و متخصصان برای مقابله با گاز اشک اور روشها و راهکارهای مختلفی ارائه میدهند. طبق نظر آنها اولین و مهمترین کار این است که مواد شیمیایی را از چشمها خارج کنید تا کمی آرامی بگیرید. برای این کار باید سریعاً از سرم شستشو یا آب تمیز استفاده کنید. در شرایطی که سرم شستشو در دسترس ندارید میتوانید یک لیتر آب را با ۲ قاشق نمک ترکیب کنید تا محلولی مناسب تولید شود. این محلول به خوبی میتواند سبب خارج شدن مواد شیمیایی از درون چشمها شود.
پس از آن لباسهای کثیف خود را بیرون بیاورید و سریعاً تمام بدن را با آب و صابون بشوید، فقط دقت کنید که صابون وارد چشمها نشود. در شرایطی که تنگی نفس دارید میتوانید از اکسیژن تراپی استفاده کنید و یا با اسپری سالبوتامول این عارضه را برطرف کنید. دقت کنید که هرگز نباید از شیر برای شستشوی چشمها استفاده کنید. همچنین توجه داشته باشید که بهترین شامپو و صابون برای شستشوی بدن در این شرایط، شامپو بچه میباشد.
در ضمن اگر از قبل اطلاع دا رید که ممکن است این اتفاق برایتان بیوفتد، مثلا حضور در مکان های پر خطر یا محل کاری که با مواد شیمیایی برخورد دارید بهترین راه این است که از ماسک شیمیایی استفاده کنید و در سلامت کامل بمانید، برخی ماسک های زد گاز سمی به صورت ماسک شیمیایی نیم صورت میباشند و فقط از دستگاه تنفسی حقاظت میکنند و برخی دیگر از آن ها ماسک تمام صورت شیمیایی میباشند که به صورت کامل پوست صورت و چشم ها را هم نیز محافظت میکنند.

همچنین بخوانید: تفاوت ماسک شیمیایی تمام صورت و نیم صورت
چه تجهیزاتی در برابر گاز اشکآور مؤثر هستند؟
ماسک ضد گاز
فیلترهای شیمیایی
عینک ایمنی
لباس مقاوم شیمیایی
در زمان مواجهه با گازهای اشکآور و اسپری فلفل بهترین اقدام چیست؟
زمانی که با این نوع اسپریها روبرو شدید باید هر چه سریعتر اثرات آن را از بین ببرید و از این طریق به سلامت چشم، دهان و ریه خود کمک کنید. بهترین و مهمترین قدم برای مقابله با گاز اشک اور این است که فرد از آن محیط دور شود. پس از آن باید اقدامات زیر را به ترتیب انجام دهید تا بتوانید در کوتاهترین زمان ممکن اثرات مخرب و خطرناک گاز را خنثی کنید.
- به سرعت از محل دور شوید و به هوای تازه بروید.
- لباس های خود را در بیاورید و در یک کیسه پلاستیکی دربسته قرار دهید.
- اگر از لنز استفاده کردهاید، با دستان تمیز لنز را بیرون بیاورید.
- چشمان خود را با آب خنک و تمیز به مدت 15 تا 20 دقیقه بشویید.
- هرگز بر روی پوست صورت و چشمان خود دست نکشید.
- از مالیدن چشمها خودداری کنید.
- از دستمال یا حوله برای پاک کردن چشم خود استفاده نکنید.
- در صورت تنگی نفس، از اسپری سالبوتامول (اگر در دسترس دارید) استفاده کنید.
- در صورت بروز علائم شدید مانند آنافیلاکسی، از آمپول اپی نفرین (اگر در دسترس دارید) استفاده کنید.
- دقت کنید که هنگام شستشوی چشمها آب بر روی پیشانی نریزد. این امر سبب میشود تا مواد شیمیایی از پیشانی به سمت چشمها حرکت کنند.
- در هنگام شستشوی چشم مرتب پلک بزنید تا مواد شیمیایی به همراه آب از چشمها خارج شوند.با کمک یک پارچه گردن و بدن خود را بپوشانید و از این طریق از ریختن مواد شیمیایی بر روی این نواحی جلوگیری کنید.
- حدود پنج دقیقه فقط چشمها را بشویید.
- حال چشمها را ببندید و کل سر و گردن خود را با آب بشویید.
- دوباره به مدت پانزده دقیقه چشمها را بشویید تا به طور کامل سوزش برطرف شود.
در صورت عدم دسترسی به آب:
- از محلول شستشوی چشم یا آب نمک برای شستشوی چشم خود استفاده کنید.
- پوست خود را با دستمال مرطوب یا آغشته به روغن گیاهی تمیز کنید.

همچنین بخوانید: آیا ماسک شیمیایی بر روی صورت سنگینی می کند؟
تفاوت بین گاز اشکآور و اسپری فلفل چیست؟
چون کاربران زیادی این دو رو اشتباه میگیرن، گوگل هم بین این دو رابطه معنایی قوی داره.
باعث افزایش رتبه برای «فرق گاز اشک آور با اسپری فلفل» میشه.
۳. علائم تماس با گاز اشکآور
مثل سوزش چشم، سرفه، تنگی نفس، تهوع، تاول پوستی.
چه کارهایی نباید هنگام مواجهه با گاز اشکآور انجام دهید؟
مثلاً:
نمالیدن چشم
ندویدن در جهت مخالف باد
استفاده نکردن از مواد شوینده قوی
کلام آخر
گاهی اوقات در اثر عوامل مختلفی فرد با گازهای اشک اور مواجه میشود. این گازها کاملاً شیمیایی بوده و میتوانند با عوارض گوناگونی همراه باشند. زمانی که فرد با این ماده شیمیایی در تماس است گلو، چشم، دهان و ریهها به شدت درگیر میشوند و با سوزش و خارش شدیدی در این نواحی مواجه خواهید شد. پزشکان برای مقابله با گاز اشک اور راهکارهایی را ارائه میدهند که میتواند در بهبود شرایط شما بسیار مؤثر باشد. ابتدا باید سریعاً چشمها را با آب و نمک و یا سرمهای شستشو بشویید تا این مواد به طور کامل از چشمها خارج شوند. پس از آن کل بدن را با آب و شامپوی مناسب شستشو دهید و لباسهای خود را بیرون بیندازید و لباس دیگری بپوشید.
دود سیگار هم در لحظه استنشاق گاز اشک آور موثر هست
من هفته پیش سر تمرین نظامی با گاز اشکآور مواجه شدم و چشمهام خیلی میسوخت. یکی از همتیمیهام گفت با آب سرد بشورم ولی انگار بدتر شد! تو مقاله نوشته بودین آب خنک بهتره، فقط میخواستم بدونم تفاوتش با آب سرد چیه؟
سلام آقای رضایی
سؤال خیلی خوبی پرسیدید. آب خیلی سرد باعث تحریک بیشتر بافت چشم میشود و گاز را به عمق بیشتری میبرد، به همین دلیل توصیه میشود از آب خنک یا ولرم (نه سرد یخچالی) استفاده کنید. اگر سوزش ادامه پیدا کرد، محلول شستشوی چشمی یا سرم شستشو گزینهای ایمنتر است.
موفق باشید 🙏
من برای کار امنیتی مجبورم گاهی در محیطهایی باشم که احتمال پخش گاز اشکآور هست. میخواستم بدونم ماسکهای نیمصورت کافی هستن یا حتماً باید ماسک تمامصورت استفاده کنم؟
سلام خانم مرادی 🌸
اگر در محیط باز هستید و میزان گاز کم است، ماسک نیمصورت با فیلتر ترکیبی A2B2E2K2P3 کفایت میکند.
اما اگر در فضای بسته یا متراکم از گاز قرار دارید، حتماً از ماسک تمامصورت شیمیایی با فیلتر B3/CO/P3 استفاده کنید تا از چشم و دستگاه تنفسی بهطور کامل محافظت شود.
من شنیدم استفاده از شیر یا نوشابه برای شستشوی چشم بعد از گاز اشکآور مفیده. این درسته یا شایعهست؟
سلام آقای موسوی
خیر، استفاده از شیر، نوشابه یا مواد اسیدی و قلیایی به هیچوجه توصیه نمیشود و میتواند باعث سوختگی یا التهاب شدید چشم شود.
بهترین روش، شستشو با آب خنک و تمیز یا سرم شستشو (NaCl 0.9%) است.
این شایعه بین مردم رایج شده، اما از نظر علمی و پزشکی تأیید نشده است.
ممنون از مقاله خوبتون 🙏 فقط یک سؤال داشتم، اگه لباسهام با گاز آغشته بشه، شستنش با ماشین لباسشویی مشکلی نداره؟
سلام خانم شریفی
پیشنهاد میکنیم لباسهایی که در معرض گاز اشکآور بودهاند را جدا از بقیه لباسها و با دست بشویید.
قبل از شستشو، حداقل ۲۴ ساعت در فضای آزاد بگذارید تا ذرات گاز تبخیر شوند.
سپس با آب گرم و شوینده ملایم بشویید و دوباره در هوای آزاد خشک کنید.
ماشین لباسشویی باعث پخش ذرات به لباسهای دیگر میشود.
مقاله خیلی کامل بود، فقط کاش درباره تفاوت گاز اشکآور CS و CN هم توضیح میدادید. کدوم یکی خطرناکتره؟
سلام آقای نیکفرجام
سؤال تخصصی خوبی پرسیدید.
گاز CS (کلروبنزیلیدن مالونونیتریل) نسبت به CN (کلرواستوفنون) قدرت تحریک بیشتری دارد اما ماندگاری کمتری دارد.
در محیطهای بسته، CS خطرناکتر است چون تنفس را سختتر میکند؛ ولی CN اثر طولانیتری دارد.
به همین دلیل در محیطهای صنعتی یا تمرینی، ماسک با فیلتر ترکیبی ABEK-P3 بهترین گزینه است.